Podział majątku wspólnego - adwokat w Częstochowie

Zasadą jest, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe - niezależnie od tego, w jakim stopniu każde z nich przyczyniło się do jego powstania. Przepisy wprost chronią przy tym wkład w postaci osobistych starań o wychowanie dzieci i pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ustalenia nierównych udziałów można żądać wyjątkowo: gdy zachodzą ważne powody, a stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku był różny. Sąd bada obie te przesłanki łącznie, a sam fakt, że jedno z małżonków zarabiało więcej, nie wystarcza.

Osobną kategorią są nakłady i wydatki. Każdy z małżonków może żądać zwrotu tego, co wyłożył ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, i odwrotnie. Te rozliczenia bywają w praktyce ważniejsze finansowo niż spór o wysokość udziałów.

Sąd może przyznać mieszkanie jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego, ale nie zmienia umowy z bankiem - wobec kredytodawcy odpowiadają nadal obie osoby, które kredyt zaciągnęły.

Najtrudniejszym elementem większości podziałów jest nieruchomość obciążona kredytem. Sąd dzieli majątek, ale nie zmienia umowy kredytowej - zobowiązanie wobec banku pozostaje takie, jak zostało zaciągnięte, i przyznanie mieszkania jednemu z małżonków samo w sobie nie zwalnia drugiego z odpowiedzialności wobec banku.

W praktyce wchodzą w grę trzy scenariusze: przejęcie kredytu przez jednego z małżonków za zgodą banku wraz ze zwolnieniem drugiego z długu, sprzedaż nieruchomości i podział kwoty pozostałej po spłacie kredytu, albo utrzymanie wspólnej spłaty przy uregulowanych zasadach rozliczeń. Każdy z nich ma inne konsekwencje i wymaga sprawdzenia zdolności kredytowej.

Osobno rozlicza się raty kredytu spłacone po ustaniu wspólności majątkowej przez jednego z małżonków. To roszczenie, o którym strony najczęściej zapominają, a potrafi istotnie zmienić wynik finansowy sprawy.

Dochody z firmy prowadzonej w czasie trwania wspólności wchodzą do majątku wspólnego, natomiast darowizna od rodziców jednego z małżonków co do zasady nie - zasila jego majątek osobisty.

Jeżeli małżonek prowadził działalność gospodarczą w czasie trwania wspólności, dochody z niej należą do majątku wspólnego, a przedmioty nabyte z tych dochodów - również. Sporne bywa natomiast, czy do majątku wspólnego wchodzą udziały w spółce i jak wycenić przedsiębiorstwo. Rozstrzyga to zwykle opinia biegłego.

Darowizna od rodziców jednego z małżonków co do zasady zasila jego majątek osobisty. Inaczej jest, gdy darczyńcy obdarowali oboje małżonków albo gdy z okoliczności wynika, że taki był ich zamiar. Udowodnienie tego po latach bywa trudne, dlatego znaczenie mają dokumenty i zeznania samych darczyńców.

Sąd dzieli majątek na trzy sposoby: przez podział fizyczny, przez przyznanie składnika jednej stronie z obowiązkiem spłaty drugiej albo przez sprzedaż i podział uzyskanej kwoty. Wybór sposobu ma bezpośredni wpływ na to, ile realnie otrzyma każda ze stron.

Wspólność można wyłączyć umową majątkową u notariusza, zawartą przed ślubem albo w trakcie małżeństwa. Umowa działa na przyszłość i nie dzieli tego, co już zostało zgromadzone.

Gdy druga strona nie chce zawrzeć takiej umowy, pozostaje droga sądowa. Sąd może ustanowić rozdzielność z ważnych powodów - na przykład gdy jedno z małżonków trwoni majątek, zaciąga zobowiązania bez wiedzy drugiego albo prowadzi działalność obarczoną wysokim ryzykiem. W określonych sytuacjach rozdzielność można ustanowić z datą wsteczną, co ma kluczowe znaczenie dla ochrony przed długami współmałżonka.